Prof. Ruşen KULİYEV / 1.Oturum

Temel görüş : Bu insanlığı ekonomik eylemler bataklığından kurtaran teori, ekonomide bir devrimdir.

Takdim:

Sayın bay ve bayanlar sizinle buluşmaktan mutluluk duyuyorum. Sayın Prof. Dr. Haydar Baş Efendinin davetine çok teşekkür ediyorum. Sayın hemşehrilerim sizi ayrıca ekonomi biliminin kurtulmasıyla ilgili olarak kutlamak istiyorum.

İlmimiz dünyaya yeni ve sağlam bir değer kazandırmaktadır. Bize ne mutlu ki, bu şerefli günleri birlikte geçiriyoruz. Ben niçin böyle düşünüyorum:

Çünkü 4 yıldan fazla bir zamandır ki ben ekonominin sorunlarıyla uğraşıyor, sorunlara çare bulmaya çalışıyordum. Aradığım soruların cevabını şimdi Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli’nde buldum.

Çağdaş devir, devletlerin, kurumların, bireysel ilişkilerin özellikle ekonomiye bağlı olduğu bir devirdir. Uluslar arası ilişkilerde harbi araçlar değil ekonomi etki mekanizmaları geçerlidir.

Günümüzde zamanın, “ekonomik devir” “ ekonomik savaşlar ” ve insanın homo economicus olarak adlandırılmasıyla ekonominin insan hayatını ve tüm alanları nasıl etkilediğini gösteriyor.

Ekonomide belirli düzeylere ulaşılmasına rağmen sosyoloji araştırmalara göre gelişmiş ülkelerde bile vatandaşların refah ve mutluluğu yoktur. Yoksul ülkeler, aynı zamanda Azerbaycan bu sosyolojik gösterilerde önde gidiyor. Dünyada yaklaşık 900 milyon kişinin açlık sıkıntısı çektiği bilinen bir gerçek. Yüzyıllardır süren ekonomik gelişim ne yazik ki yalnız azınlıkta olan bir kısım insanın mutluluğunu sağlamıştır.

Bu insanı çok ciddi olarak düşündürmeye iten bir paradokstur. Ünlü amerikan sosyologu, Nobel ödülü görevlisi C. Bukkane ekonomi verimlilikle ilgili olarak şöyle demiştir.

“Mevcut siyasi oyunların kuralları değiştirilmezse , çağdaş demokratik toplumların inançları çökecektir.”

İşte böyle bir zamanda, zamanın ihtiyaçlarından dolayı ortaya çıkan Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli kitabı, ekonominin dışında toplumun temel değişiklik sorunlarını araştırıyor.

1- Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli’nde kaynakların sınırsız, ihtiyacın sınırlı olmasıyla ilgili kural, yalnız ekonomiyle değil tüm insanlığı korkunç durumdan kurtaran humanist bir devrimdir.

Bu önemli fikirler İslam dini değerleriyle de kanıtlanıyor. Burada bir yandan insanların talepleri aydın gösterilmiş, diğer yandan tüm insanların ALLAH’ın rızkıyla tatmin edildiği ispat edilmiştir.

Bazı batı bilim adamları da böyle düşünmüşler. Amerikan alimi Ç. Smegelin fikrine göre her bir insana 13.000 dolar yıllık gelir hem ekonominin hem de talebin limitidir.

2- Kitapta paranın yeni tahrik unsuru olduğu ortaya koyuluyor. Bu fikir sosyal adalete dayalı gelişmiş toplumun yaşatılması açısından önem taşıyor. Milli Ekonomi Modeli kitabını yazan Prof. Dr. Haydar Baş’ın fikrinin devamı olarak şöyle derim : “İnsan paraya değil para insanlığa ve gelişime hizmet etmektedir.”

3- Çağdaş arz teorisinin eleştirilmesi, müellifin genel yaklaşımının mantıki devamıdır. Onun bununla ilgili fikirleri Çağdaş ekonominin derin manevi ve psikoloji sorunlarının çözümü için anahtardır.

4- Kitapta anılan “yaradılış amacı” kavramı genel olarak çok büyük bir manaya sahiptir. Ve bu mana genel araştırma yönünü de belirliyor.

5- Yazarın Türkiye şartlarında araştırdığı konular pek çok dünya ülkesi için de geçerlidir. Az gelişmiş ülkelerde nüfusun büyük bir kısmının çalıştığı geleneksel tarım sektörü modelde özel bir öneme sahiptir. Bu tesadüf değildir… Tarımın GSMH’nin yüzde 2 veya 5’ini oluşturduğu batı ülkelerinin temel gelirleri hizmet sektöründen kaynaklanıyor.

Batının dünyaya sunduğu bu hizmetlerin büyütülen fiyatları gerçekliğe aykırıdır. Kitaptaki fikirler tarımın ve diğer alanların ürünleri arasındaki geleneksel fiyat dengesizliği (disparitet) sorunun çözüm yollarını gösteriyor.ve gerçekliğe uyan veya uymayan talepler sorununu ortaya koyuyor.

6- İnsanın üretime katılımını sağlamak eserin en önemli fikirlerindendir. Devlet, toplumunun büyük bir kısmının iş adamı olmasını sağlamak için çaba harcamalıdır.

Bu tüm ülkeler için de büyük bir önem arz ediyor. (Hem ihtiyarlayan batı ülkeleri, hem yönetim sistemi büyütülen ve vatandaşları üretimden ayıran avtoritar rejimler, hem de derin istihdam sorunlarıyla karşılaşan zayıf ülkeler) Yazarın aynı zamanda sorunu ve onun gerçekleşmesi mekanizmasını sunması son derece enteresandır.

7- İç yatırımlar dış yatırıma karşıdır. Zayıf devletlerin büyük dış borçlar içinde olduğu bir zamanda bu konunun öne çıkması aktüeldir.

Bununla ilgili yaşanan özel bir konu, birçok devletin ulaşılamaz çağdaş teknolojiler kazanmak için dış yatırımlara bağlanmak zorunda kalmalarıdır. Bununla ilgili olarak diğer bir konu daha ortaya çıkıyor.

Niçin tüm dünyadan liberallik ve iç pazarların dışarıya açık olmasını talep eden batı devletleri ve uluslararası kurumlar, bu devletlerin tekelinde olan çağdaş teknolojiler pazarının tam açık olmasını engelliyorlar.

Söylenenler Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli Kitabında, olanların bir kısmıdır. Ekonomi verimliliği kendisine ayarlayan insanlık, karanlık ekonomi ormanında azmış insana benziyor. Mevcut teorilerin ışığı bu insana ormandan çıkış yolunu gösteremiyor.

Sınırlı talebin ve sınırsız kaynakların varlığına, yalancı pazar arzlarının inkarına dayanan bu modelin ışığı farklıdır. Bu ışık bir nurdur. Bu insanlığı ekonomik eylemler bataklığından kurtaran teori, ekonomide bir devrimdir.

Bu fikirlerin gerçekleşmesi insanlığın sorunlarının doğru çözüm devrinin, yani homo-deus devriminin başlangıcı olacaktır. Fakat nura götüren yol zordur.

Bu teoride yer alan fikirlerin gerçekleşmesinin, karşı taraftan şiddetli bir darbeyle karşılanacağını bilmek ve bu davaya hazır olmak gerekir.

Prof. Rövşən QULİYEV - Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı / Ekonomik Islahatlar Merkezi İlmi Araştırmalar Bölümü Başkanı